Automatisch of quartz: welk horloge past bij jou?

Je pakt het horloge dat je voor je verjaardag kreeg uit de la en het staat stil. Niet stuk, gewoon stil, want het heeft een week niet bewogen. Wie dat niet weet, denkt dat er iets mis is.

Dat is meteen het meest praktische verschil tussen de twee soorten uurwerken die wij verkopen. Het ene loopt op een batterij en gaat jarenlang door, ook als je het niet draagt. Het andere haalt zijn energie uit de beweging van je pols en vraagt dus dat je hem draagt of af en toe opwindt.

Hoe een quartz horloge werkt

In een quartz horloge zit een batterij die een klein kristal laat trillen op een vaste frequentie. Elektronica telt die trillingen en stuurt daarmee de wijzers aan. Er zijn nauwelijks bewegende delen, en dat verklaart zowel de nauwkeurigheid als de lage prijs.

Een gemiddeld quartz horloge wijkt een seconde of vijftien per maand af. In de praktijk betekent dat: je zet hem twee keer per jaar gelijk, bij de overgang naar zomer- of wintertijd, en verder kijk je er niet naar om.

Hoe een automatisch horloge werkt

Een automaat heeft geen batterij. In de kast zit een halfrond gewichtje dat meedraait met de bewegingen van je arm, en dat spant een veer op. Die veer geeft zijn energie langzaam af aan een raderwerk dat de wijzers aandrijft.

Draag je het horloge dagelijks, dan blijft het gewoon lopen. Leg je hem weg, dan heeft hij afhankelijk van het uurwerk zo'n achtendertig tot tachtig uur voordat de veer leeg is. Daarna zet je hem gelijk en wind je hem met de kroon een keer of twintig op, en hij loopt weer.

Een automaat is minder precies dan een quartz. Een afwijking van vijf tot vijftien seconden per dag is normaal en geen defect. Wie dat vervelend vindt, moet geen automaat kopen, hoe mooi hij ook is.

Wat het verschil kost over de jaren

De aanschafprijs zegt maar de helft. Reken ook op het onderhoud, want daar zit het echte verschil.

• Quartz. Elke twee tot vier jaar een nieuwe batterij. Laat die bij voorkeur bij een horlogemaker vervangen, want die controleert meteen de afdichting, en een lege batterij die blijft zitten kan gaan lekken.

• Automatisch. Elke vijf tot acht jaar een revisie, waarbij het uurwerk uit elkaar gaat, wordt gereinigd en opnieuw gesmeerd. Dat is een serieuze post, maar daarna loopt het horloge weer als nieuw en dat kan tientallen jaren doorgaan.

Kort gezegd: een quartz is goedkoop in het gebruik, een automaat is te onderhouden. Een quartz horloge waarvan de elektronica het na twintig jaar begeeft, is meestal einde verhaal. Een mechanisch uurwerk kun je in principe altijd laten herstellen, en dat is waarom zulke horloges worden doorgegeven.

Het gevoel, en het geluid

Er is een verschil dat je niet in specificaties terugvindt. Bij een quartz springt de secondewijzer één keer per seconde vooruit, met een hoorbare tik. Bij een automaat glijdt hij in kleine stapjes door, zo snel dat het oog het als een vloeiende beweging ziet.

Veel mensen kiezen daar uiteindelijk op. Een automaat is ook wat dikker en zwaarder, omdat het uurwerk ruimte nodig heeft. Dat voelt solide, maar het kan onder een nauwe overhemdmanchet in de weg zitten.

Waterdichtheid, en wat die getallen betekenen

Op de kast staat vrijwel altijd een aanduiding in ATM of meter, en die wordt bijna even vaak verkeerd gelezen. De getallen komen uit een test met stilstaand water en niet uit de praktijk, waarin een klap op het wateroppervlak de druk kortstondig veel hoger maakt.

• 3 ATM. Bestand tegen regen en handen wassen. Niet mee douchen en niet mee zwemmen.

• 5 ATM. Douchen kan meestal, zwemmen liever niet.

• 10 ATM of meer. Hiermee kun je zwemmen.

Let er daarnaast op dat de kroon helemaal is ingedrukt of vastgeschroefd voordat het horloge nat wordt. De meeste waterschade die wij terugzien, komt niet door te ondiep water maar door een kroon die openstond.

De band bepaalt het karakter

Dezelfde kast wordt een ander horloge als je er een andere band onder hangt. Een bruine of zwarte leren band is de klassieke keuze en past het beste onder een pak. Een stalen schakelband is steviger, verdraagt water beter en staat losser.

Kijk bij de aankoop even of de band met standaardmaat bevestigd is, bijvoorbeeld achttien, twintig of tweeëntwintig millimeter. Is dat zo, dan kun je hem later zelf vervangen en gaat de kast langer mee dan de band. Bij een merkgebonden bevestiging zit je vast aan wat de fabrikant levert.

Welke kastmaat past bij jouw pols

Meet de omtrek van je pols met een centimeter. Bij ongeveer zestien tot achttien centimeter staat een kast van achtendertig tot eenenveertig millimeter meestal goed. Bij een dunnere pols is zesendertig tot negenendertig prettiger, bij een forse pols mag het richting tweeënveertig.

De regel die er echt toe doet, is eenvoudig: de kast mag niet over de botjes aan de zijkant van je pols uitsteken. En draag je vaak een pak, kies dan een platte kast, want een dikke automaat blijft achter je manchet haken.

Wat je aan de wijzerplaat kunt zien

De keuze gaat niet alleen over het uurwerk. Op de wijzerplaat wordt bepaald of een horloge onder alle omstandigheden leesbaar is, en dat is bij dagelijks dragen belangrijker dan welke functie dan ook.

Kijk naar het contrast tussen wijzers en achtergrond. Zilverkleurige wijzers op een lichte plaat zien er in de winkel elegant uit, maar in de schemer lees je er niets meer op. Kijk ook of de uuraanduidingen zijn opgelegd of gedrukt: opgelegde indexen vangen licht en geven diepte, gedrukte plaatsen slijten eerder.

Let tot slot op het glas. Saffierglas is vrijwel niet te krassen en het meest gebruikte glas boven een bepaald prijsniveau. Mineraalglas krast makkelijker maar is goedkoper te vervangen, en kunststof kun je juist weer uitpoetsen. Alle drie zijn ze verdedigbaar, zolang je weet welke je hebt.

Een tweede horloge is zinniger dan een duurder eerste

Wie zijn horloge elke dag draagt, merkt op een gegeven moment dat hetzelfde model niet bij alles past. Een stalen sporthorloge onder een pak op een plechtigheid valt uit de toon, en een dun klassiek model met leren band ga je liever niet mee de tuin in.

Twee horloges die elk hun eigen taak hebben, werken daarom vaak prettiger dan één duur exemplaar dat overal een compromis is. Begin dan met het horloge dat je het vaakst nodig hebt, meestal een rustig model met een leren band, en vul later aan.

Zo houd je hem mooi

Neem het horloge af met een licht vochtige doek na een warme dag, want zweet tast zowel staal als leer aan. Draai bij een schroefkroon nooit met kracht door, en zet de datum niet tussen negen uur 's avonds en drie uur 's nachts, want dan staat het datummechanisme in werking.

Een leren band gaat een jaar of twee mee bij dagelijks gebruik. Dat is normaal, en het is meteen een kans om iets anders te proberen.

Kort samengevat

Wil je een horloge dat altijd klopt en waar je niet naar omkijkt, neem dan een quartz. Wil je iets dat je onderhoudt en dat je over dertig jaar nog kunt laten herstellen, dan is een automaat de betere keuze. Het is geen kwestie van goed of beter, maar van hoe je hem gaat gebruiken.

Twijfel je tussen twee modellen, kom ze dan gerust passen bij Tailors: op de pols valt een kastmaat vaak heel anders uit dan op een foto. Wil je er eerst rustig over nadenken, bewaar ze dan op je wensenlijst in de webshop.