Leren schoenen die jaren meegaan: zo onderhoud je ze

Twee winters oud, netjes in de kast bewaard, en toch zitten er scheurtjes in de vouw over de wreef. Het leer voelt droog aan en de kleur is doffer geworden. Dat is niet omdat de schoenen slecht waren.

Het is bijna altijd hetzelfde verhaal: ze zijn gedragen, ze zijn nat geworden, ze hebben in een warme gang gestaan en er is nooit iets in teruggegaan. Leer is huid, en huid die uitdroogt, scheurt.

Poetsen is geen cosmetica

Het hardnekkigste misverstand over schoenonderhoud is dat het om de glans gaat. Die glans is meegenomen, maar hij is niet het doel. Bij het looien wordt leer soepel gehouden met vetten en oliën, en die verdwijnen langzaam door dragen, door water en door warmte.

Wat je met crème en vet doet, is dat aanvullen. Een leer dat soepel blijft, vouwt bij elke stap mee zonder te breken. Een leer dat is uitgedroogd, doet dat niet, en dan ontstaan precies op die vouw de scheurtjes die er niet meer uit gaan. Onderhoud is dus geen opsmuk maar reparatiewerk dat je vooraf doet.

Wat er na het dragen moet gebeuren

De meeste winst zit niet in het poetsen zelf, maar in wat je elke dag doet zodra je de schoenen uittrekt.

• Schoenspanners erin, meteen. Van hout, bij voorkeur cederhout. Ze trekken het leer glad terwijl het nog warm en vochtig is, en ze nemen vocht op. Dit is de goedkoopste stap met het grootste effect.

• Laat ze een dag rusten. Een schoen heeft ongeveer vierentwintig uur nodig om het vocht van een draagdag kwijt te raken. Wissel dus af tussen twee paar in plaats van één paar dagelijks te dragen.

• Nooit bij de verwarming of in de zon. Snel drogen betekent krimpen en verharden, en dat is onomkeerbaar. Zijn ze doorweekt, prop er dan krantenpapier in en zet ze op kamertemperatuur weg.

• Even afnemen. Straatvuil en stof onttrekken vocht aan het leer. Een halve minuut met een borstel is genoeg.

De poetsbeurt, stap voor stap

Reken op een kwartier voor een paar. Zet de schoenen op een oude krant en doe de veters eruit, dan kom je overal bij.

• Borstel het vuil weg met een zachte borstel, ook langs de rand waar de zool aan het bovenleer zit. Daar blijft het meeste zand hangen.

• Reinig met een doek die licht vochtig is, of met een reiniger als er zoutranden of hardnekkig vuil op zitten. Laat het leer daarna even drogen.

• Voed het leer met een dun laagje schoencrème in de kleur van de schoen, of neutraal. Breng het aan met een doek of een klein kwastje en werk in rondjes, ook in de vouw over de wreef.

• Laat het intrekken en poets daarna op met een schone borstel, met korte, snelle bewegingen. De glans komt van het borstelen, niet van meer crème.

• Werk de neus af met een druppel water en een zachte doek als je een diepere glans wilt. Dit is de enige stap die echt alleen voor het oog is.

Hoe vaak is nodig

Voor schoenen die je een paar keer per week draagt, is één keer per maand voldoende. Draag je ze dagelijks, maak er dan om de twee weken tijd voor. Zijn ze nat geweest, doe het dan zodra ze droog zijn, want juist dan is er vet uit het leer verdwenen.

Meer is niet beter. Een dikke laag crème trekt niet in, blijft op het oppervlak zitten en maakt het leer plakkerig en dof.

Vet en crème zijn overigens niet hetzelfde. Crème voedt en geeft kleur terug, en is voor het dagelijkse werk. Leervet is vetter en waterafstotender, prettig voor stevige schoenen die veel buiten komen, maar het maakt glad kalfsleer mat. Gebruik het dus gericht en niet als vervanging.

Winter, zout en regen

Strooizout is de grootste vijand van een leren schoen. Het trekt in het leer, droogt het uit en laat witte randen achter die zich diep in de vezel vastzetten. Krijg je zoutranden op je schoen, wacht daar dan niet mee tot het weekend.

Neem ze af met een doek en lauw water, eventueel met een scheutje azijn, en laat ze rustig drogen voordat je ze voedt. Voor natte periodes is een rubberen of dubbele leren zool prettiger dan een dunne leren zool, en een impregneerspray helpt tegen de eerste bui maar vervangt het voeden niet.

Suède en nubuck vragen iets anders

Voor geruwd leer geldt de omgekeerde regel: geen crème, geen vet. Die maken de nerf plat en vlekkerig, en dat krijg je er niet meer uit.

Gebruik in plaats daarvan een rubberen suèdeborstel om de nerf op te ruwen en het vuil eruit te halen, en behandel de schoen met een spray die voor suède is bedoeld. Kleine vlekken haal je vaak weg met een gum die speciaal voor dit leer wordt gemaakt.

Wanneer je naar de schoenmaker gaat

Kijk elke maand even naar de hak. Is het rubberen blokje eronder tot op de rand versleten, laat het dan vervangen. Wacht je langer, dan slijt de leren hak zelf mee en wordt de reparatie een stuk duurder.

Voor de zool geldt hetzelfde. Een schoen met een gestikte constructie, zoals een Goodyear-geconstrueerde schoen, kun je meerdere keren laten verzolen, en dat is precies waarom zo'n schoen jaren meegaat. Een gelijmde zool kan soms ook nog wel, maar niet oneindig vaak. Zie je de eerste dunne plek onder de bal van je voet, dan is dat het moment, niet als er een gat in zit.

Bewaren doe je zo

Schoenen die je een seizoen niet draagt, verdienen dezelfde aandacht als schoenen die dagelijks meegaan. Geef ze een poetsbeurt voordat ze de kast in gaan, want vuil dat blijft zitten vreet zich in het leer. Zet er schoenspanners in, zodat de vouw over de wreef niet vastzet, en bewaar ze op een droge plek waar lucht bij kan.

De doos waarin ze geleverd zijn, is prima, mits het deksel er niet luchtdicht op zit. Een plastic zak is het slechtst denkbare: daarin blijft vocht hangen en krijg je schimmel. Een katoenen stofzak of gewoon een open schap werkt beter.

Nieuwe schoenen hebben tot slot een inloopperiode nodig. Draag ze de eerste keren een paar uur binnenshuis in plaats van meteen een hele dag. Het leer neemt dan geleidelijk de vorm van je voet aan, en dat scheelt zowel blaren als een schoen die op de verkeerde plek gaat vouwen.

Wat je bij de aankoop al beslist

Hoe lang een schoen meegaat, bepaal je grotendeels in de winkel. Let daarom op de constructie en op het soort leer, want dat zijn de dingen die je later niet meer kunt veranderen.

Doorgeverfd leer verkleurt netjes en laat zich bijwerken. Leer met alleen een gekleurde toplaag ziet er in het begin gelijkwaardig uit, maar toont elke beschadiging als een lichte kras. Een schoen die je kunt laten verzolen, kost meer bij aanschaf en minder per jaar dat je hem draagt. Dat is bij Tailors de belangrijkste reden dat wij op constructie inkopen en niet op prijs.

Kort samengevat

Schoenspanners erin, een dag laten rusten, niet bij de verwarming drogen en elke maand borstelen, voeden en oppoetsen. Behandel suède droog en nooit met crème, en laat de hak vervangen voordat je door de rand heen loopt.

Twijfel je welk middel bij jouw schoenen hoort, loop dan binnen bij Tailors of bekijk het onderhoudsassortiment in de webshop. Bestel je voor 22.00 uur, dan ligt het de volgende dag bij je op de mat.